Warmtepomp: is uw huis klaar?

In het kort
Een warmtepomp haalt warmte uit de buitenlucht (of uit de bodem) en brengt die naar binnen. Met 1 kWh stroom levert ze in de praktijk ongeveer 3 kWh warmte (2,8 tot 3,4 gemeten; tot 4,5 op papier). Ze werkt het best in een goed geïsoleerd huis, met radiatoren of vloerverwarming die op lauw water genoeg warmte geven. Isoleer dus eerst het dak en controleer uw radiatoren. Vraag daarna offertes aan en reken uw premie door. Mijn VerbouwPremie voor een warmtepomp kunt u aanvragen tot en met 31 december 2027.

Veelgehoord: wat klopt er?

Hoe werkt een warmtepomp?

U stookt nu op gas of mazout. Een warmtepomp vervangt de ketel door een toestel op stroom. Dat roept vragen op. Hoe kan een toestel warmte uit koude lucht halen? Is mijn huis daar geschikt voor? Wat kost het, en wat krijg ik terug?

Ook koude lucht bevat warmte. Pas bij -273 °C is er helemaal geen warmte meer. Lucht van -5 °C voelt koud aan, maar er zit nog veel energie in.

Een warmtepomp werkt als een koelkast die omgekeerd draait. Een koelkast haalt warmte uit de binnenkant en geeft die achteraan af in de keuken. Een warmtepomp haalt warmte buiten weg en geeft die af in uw huis.

Dat gaat zo:

1. In het toestel zit een koelmiddel. Het wordt kouder gemaakt dan de buitenlucht. Daardoor stroomt warmte uit de lucht naar het koelmiddel.
2. Een compressor perst het koelmiddel samen. Dat kost stroom. Het koelmiddel wordt daardoor heet, zoals een fietspomp warm wordt als u hard pompt.
3. Het hete koelmiddel geeft zijn warmte af aan het water van uw centrale verwarming (cv). Daarna begint de kringloop opnieuw.

De stroom dient dus vooral om warmte te verplaatsen, niet om ze te maken. Daarom levert de pomp meer warmte dan ze stroom verbruikt. Per kilowattuur (kWh, de eenheid op uw factuur) krijgt u ongeveer 3 kWh warmte. Dat cijfer is het seizoensrendement. In veldproeven ligt het tussen 2,8 (mediaan van de Britse proef Electrification of Heat) en 3,4 (gemiddelde van 61 installaties in Duitsland, Fraunhofer ISE). De laagste Duitse installatie haalde 2,6. Op papier staan hogere cijfers: Test-Aankoop noemt 4 tot 4,5 bij water van 35 °C. Zo'n cijfer heet SCOP en is berekend uit laboratoriummetingen. Gemeten in een echte woning heet het SPF of JAZ. Hebt u water van 55 °C nodig, zoals in een slecht geïsoleerd huis, dan geeft Test-Aankoop ongeveer 3 tot 3,5. Een elektrische kachel levert 1 kWh warmte per kWh stroom.

Het rendement hangt af van twee zaken. Hoe kouder het buiten is, hoe harder de pomp werkt. En hoe warmer het water moet zijn, hoe minder ze oplevert. Daarom telt de afgifte in uw huis zo zwaar (zie hieronder).

Is uw woning klaar?

Een warmtepomp verwarmt op lagere temperaturen dan een ketel. Een gasketel stookt het water vaak op 60 °C of meer. Een warmtepomp werkt het best met water van ongeveer 35 tot 45 °C. Dan kost ze het minst stroom.

Daarom stelt u twee vragen: houdt uw huis de warmte vast, en geven uw radiatoren genoeg warmte met lauw water?

1. Houdt uw huis de warmte vast?

Verliest uw huis veel warmte, dan moet de pomp lang draaien en betaalt u veel stroom. Isoleer eerst wat het meest lekt. Bij oudere huizen is dat meestal het dak, want warme lucht stijgt op. Daarna volgen ramen, muren en vloer.

Het EPC (energieprestatiecertificaat) van uw woning en uw stookfacturen van de laatste jaren geven een eerste beeld.

2. Geven uw radiatoren genoeg warmte?

Met vloerverwarming is het zelden een probleem. Bij radiatoren hangt het af van hun grootte. Kleine, oude radiatoren hebben heet water nodig. Grotere geven ook met lauw water genoeg warmte.

Vaak volstaat het om de radiatoren in de koudste kamers te vervangen door grotere. Uw huis hoeft dus niet helemaal om. De overheidstool Warmtepompklaar geeft een eerste indicatie. Volgens die site zijn "heel wat oudere woningen met radiatoren" al klaar voor een warmtepomp. Die tool vervangt geen berekening door een installateur.

Voor Mijn VerbouwPremie is er een harde grens: het systeem mag het water maximaal tot 55 °C opwarmen.

Welk type warmtepomp?

• Lucht-water. Een buitenunit haalt warmte uit de lucht en verwarmt het water van uw cv. Dit is de gewone keuze bij een renovatie.
• Geothermisch. De warmte komt uit de bodem of het grondwater. Dat vraagt een boring of ruimte in de tuin en een hogere investering. De warmtebron is wel stabieler.
• Hybride. Een kleine warmtepomp werkt samen met een gascondensatieketel. Dat kan een tussenstap zijn als uw huis nog niet klaar is. U houdt dan uw gasaansluiting.
• Lucht-lucht. Het toestel blaast warme lucht in één ruimte. Het verwarmt geen radiatoren en past bij losse ruimtes of een aanbouw.
• Warmtepompboiler. Dit toestel verwarmt alleen uw sanitair warm water.

Een goede installateur kijkt naar het warmteverlies van uw huis en kiest daarmee het vermogen. Een te kleine pomp laat u bij vorst koud zitten. Een te grote pomp slaat voortdurend aan en af, en dat is zuinig noch rustig.

Wat verandert er in het dagelijks leven?

De warmte komt gelijkmatiger. Een warmtepomp stookt rustig en lang aan één stuk. U merkt geen korte hete stookbeurten meer. De opwarmtijd na een koude nacht is wel langer.

Vorst. Een lucht-waterpomp blijft werken bij vorst, maar haar rendement daalt. De buitenunit ontdooit zichzelf af en toe. Plaats de unit daarom op een open plek met vrije luchtstroom, niet vlak tegen een muur.

Geluid. De buitenunit maakt geluid. Denk aan uw slaapkamer en aan de buren. Vraag het geluidsniveau en de plaats van de unit vooraf op de offerte.

Warm water. Sanitair warm water heeft een hogere temperatuur nodig dan de verwarming. Dat gebeurt vaak met een boiler of buffervat dat af en toe opwarmt. Dat verbruik komt bovenop uw stroomrekening.

Meer stroom, geen gas. Uw stroomverbruik stijgt, vooral in de winter. Uw gas- of mazoutverbruik valt weg. Vraag uw installateur te controleren of uw elektrische installatie en aansluiting het aankunnen.

Het capaciteitstarief

Dit tarief maakt deel uit van uw netkosten, het bedrag dat Fluvius (de netbeheerder) aanrekent. Het hangt af van uw hoogste kwartierpiek: het kwartier in de maand waarin u het meeste stroom tegelijk gebruikt. Voor de jaarfactuur telt het gemiddelde van uw maandpieken over de laatste 12 maanden. Iedereen betaalt minstens het bedrag voor een piek van 2,5 kW.

Het tarief verschilt per netbeheerder. Het Vlaamse gemiddelde is in 2026 ongeveer €53,39 per kW per jaar (excl. btw), volgens de Vlaamse Nutsregulator (VNR). Voor Fluvius Limburg is het rond €49 per kW per jaar, volgens de tarievenlijst van Fluvius Limburg voor 2026.

Een rekenvoorbeeld met €49 per kW. Stel dat uw gemiddelde piek stijgt van 3,5 kW naar 5,5 kW, omdat de warmtepomp en het fornuis tegelijk draaien. Dan stijgt dit deel van uw netkosten van ongeveer €172 naar ongeveer €270 per jaar (excl. btw). Dat is geen reden om af te zien van een warmtepomp. Het is wel een reden om te vragen of de pomp, de laadpaal of het fornuis niet altijd tegelijk hoeven te draaien.

Waterstof als alternatief voor verwarming?

Soms hoort u dat groene waterstof de warmtepomp kan vervangen. De cijfers zeggen van niet. Van 100 kWh stroom uit het net houdt een lucht-waterwarmtepomp ongeveer 270 tot 380 kWh warmte over, bij een seizoensrendement van 2,8 tot 4,0. Een waterstofketen houdt van diezelfde 100 kWh ongeveer 40 tot 58 kWh warmte over, door verlies bij elektrolyse, compressie, transport en in de ketel. Waterstof heeft dus ongeveer 4,6 tot 9,5 keer meer stroom nodig voor dezelfde warmte, met een middenwaarde van ruim 6.

De getallen voor de grafiek zijn een eigen berekening op cijfers van de Clean Hydrogen Partnership en de European Hydrogen Backbone. Het idee komt uit een blog van David Cebon (Universiteit van Cambridge, 2020). Die blog is niet peer-reviewed, gaat over het Verenigd Koninkrijk en rekent met een gemiddelde winterbehoefte van 70 GW. Cebon kwam op 5,5 tot 6 keer meer stroom.

Waterstof heeft wel een plaats in processen die moeilijk te elektrificeren zijn, zoals staal en cement (Fluxys). Een hybride systeem met een kleine warmtepomp blijft een tussenstap voor huizen die nog niet klaar zijn (zie de premietabel hieronder). Voor woningen vonden we geen Vlaams of federaal plan met waterstof. Volgens VRT NWS van 16 september 2026 zegt een Fluvius-woordvoerder dat het aardgasnet niet geschikt is voor waterstof, en de Vlaamse regering liet Fluvius de afbouw van het gasnet voorbereiden.

Warmtepomp of waterstof voor uw woning?

Hoeveel warmte u in huis krijgt uit 100 kWh stroom, via een warmtepomp of via groene waterstof in een ketel.

• Warmtepomp
• Groene waterstof in een waterstofketel
• Gaat verloren
• Gratis warmte uit de omgeving

Per kWh stroom levert een warmtepomp 4,6 tot 9,5 keer zoveel warmte als groene waterstof in een ketel. De middenwaarde is 6,4 keer.

Getekend met de middenwaarden. In de tabel staan ook de gunstigste en de ongunstigste waarden voor waterstof.

Bronnen

• World Bank, Electric power transmission and distribution losses (% of output) (opent in een nieuw tabblad) (2025 ) primaire bron
• Energy Systems Catapult, Electrification of Heat Demonstration Project (opent in een nieuw tabblad) (2023 ) primaire bron
• Clean Hydrogen Partnership, Strategic Research and Innovation Agenda: Key Performance Indicators (opent in een nieuw tabblad) (2022 ) primaire bron
• US Department of Energy, Alternative Fuels Data Center, Fuel Properties (opent in een nieuw tabblad) primaire bron
• Gas for Climate, European Hydrogen Backbone (opent in een nieuw tabblad) (2020 ) bedrijf
• Eunomia for ECOS, Technical Feasibility of Hydrogen Boilers in Homes (opent in een nieuw tabblad) belangenorganisatie
• Fraunhofer ISE, Wärmepumpen heizen auch im Altbau klimafreundlich (opent in een nieuw tabblad) (2025 ) wetenschappelijk
• David Cebon, Hydrogen for heating? A comparison with heat pumps, part 1 (Hydrogen Science Coalition) (opent in een nieuw tabblad) (2022 ) belangenorganisatie
• Test-Aankoop, Wat is het rendement van een lucht-waterwarmtepomp? (opent in een nieuw tabblad) pers
• Ulf Bossel, Does a Hydrogen Economy Make Sense? Proceedings of the IEEE (opent in een nieuw tabblad) (2006 ) wetenschappelijk

Eigen schema op basis van berekeningen van David Cebon (Universiteit van Cambridge), veldmetingen van Fraunhofer ISE en de andere bronnen hieronder.

Toon de cijfers in een tabel

Warmte in huis uit 100 kWh stroom

Scenario	Rendement warmtepomp (SCOP)	Warmte via warmtepomp (kWh)	Warmte via waterstof (kWh)	Verhouding
Gunstig voor waterstof	2,8	267,4	58	4,6
Midden	3,4	324,7	50,9	6,4
Ongunstig voor waterstof	4	382	40,2	9,5

Stappen in het middenscenario

Route	Stap	Rendement	Blijft over (kWh)
Warmtepomp	Stroomnet	95,5 %	95,5
Warmtepomp	Warmtepomp	×3,4	324,7
Groene waterstof in een waterstofketel	Stroomnet	95,5 %	95,5
Groene waterstof in een waterstofketel	Elektrolyse	66,6 %	63,6
Groene waterstof in een waterstofketel	Waterstof comprimeren	92,5 %	58,8
Groene waterstof in een waterstofketel	Waterstof vervoeren	92 %	54,1
Groene waterstof in een waterstofketel	Waterstofketel	94 %	50,9

Premie en geld (stand 30 oktober 2026)

Mijn VerbouwPremie

Mijn VerbouwPremie is de Vlaamse premie voor renovatiewerken. Ze hangt af van uw inkomenscategorie. Er zijn vier categorieën. Categorie 1 is de hoogste inkomenscategorie en categorie 4 de laagste. Welke u hebt, ziet u in de simulator op vlaanderen.be of via het Energiehuis.

Sinds 1 maart 2026 is de premie hervormd. Eigenaar-bewoners in categorie 1 en 2 krijgen alleen nog premie voor een warmtepomp of warmtepompboiler. Voor isolatie, ramen of andere werken krijgen zij geen premie meer. Categorie 3 en 4 veranderen niet.

Voorwaarden:

• U kunt de premie aanvragen tot en met 31 december 2027.
• De factuur bedraagt minstens €1.000 excl. btw.
• De warmtepomp is volledig nieuw. Er is geen premie voor een tweedehands toestel.
• Een Rescert-installateur met het juiste certificaat plaatst of valideert het toestel.
• De afgiftetemperatuur is maximaal 55 °C.

Bedragen voor aanvragen vanaf 1 maart 2026 (woning of privatief deel van een appartement):

De premie is ook begrensd tot een deel van de factuur (excl. btw): 50% in categorie 4, 35% in categorie 3, 25% in categorie 2 en 20% in categorie 1. U krijgt het laagste van het tabelbedrag en dat percentage.

Een voorbeeld. Stel dat u een lucht-waterpomp van €14.000 excl. btw laat plaatsen.

• In categorie 3 geeft de tabel €4.500. 35% van de factuur is €4.900. U krijgt €4.500.
• In categorie 1 geeft de tabel €1.500. 20% van de factuur is €2.800. U krijgt €1.500.

Dezelfde installatie levert dus heel andere steun op. Ken uw inkomenscategorie dus voor u tekent.

In categorie 3 en 4 kan de premie met 50% stijgen. Dat geldt als u elektrische verwarming vervangt of in een gebied zonder aardgas woont. Het maximumpercentage blijft gelden. Voor de verhoging bij elektrische verwarming is een exclusief nachttarief nodig. Staat uw woning op mazout, dan betekent dat niet vanzelf dat u in een gebied zonder aardgas woont. Vraag het na bij het Energiehuis.

Btw

Een warmtepomp in een woning die minstens 10 jaar oud is, valt gewoonlijk onder het btw-tarief van 6% voor renovatie. De btw-regels zijn de voorbije jaren veranderd, zeker voor jongere woningen en hybride toestellen. Laat uw installateur het btw-tarief en de voorwaarden op de offerte vermelden, en controleer ze bij FOD Financiën.

Mijn VerbouwLening

Met Mijn VerbouwLening leent u €4.000 tot €60.000 voor renovatiewerken, met een looptijd tot 25 jaar. Voor eigenaar-bewoners in categorie 4, 3 en 2 is de rente in 2026 respectievelijk 0%, 0,5% en 1,5%. Het Energiehuis beoordeelt uw financiële situatie, dus u kunt minder krijgen dan het maximum.

Offerte en voorbereiding

Vraag minstens twee offertes en vergelijk ze op dezelfde werken. Een lage prijs is geen koopje als de radiatoren, het elektrische werk of de afvoer van de oude ketel ontbreken. Op een goede offerte staat:

• het type en vermogen van de warmtepomp, en het geluidsniveau;
• het rendement (SCOP, een laboratoriumwaarde) en de watertemperatuur waarmee de installateur rekent;
• de warmteverliesberekening van uw huis;
• een boiler of buffervat, indien nodig, en welke radiatoren of zones worden aangepast;
• wat er met uw oude ketel en, bij mazout, met de tank gebeurt;
• garantie, onderhoud, nazorg en de plaats van de buitenunit.

Bereid het eerste gesprek voor. Schrijf uw verbruik van de laatste twee of drie jaar op: gas in kWh of m³, mazout in liter. Noteer welke kamers koud blijven. Neem foto's van de ketelruimte, de meterkast, de radiatoren en de plek voor de buitenunit.

Vragen die vaak terugkomen

Kan ik mijn gasketel laten hangen? Bij een hybride systeem werken pomp en ketel samen. Bij een volledige warmtepomp laat u de oude ketel meestal weg. Hij kost onderhoud en neemt plaats in.

Heb ik zonnepanelen nodig? Nee. Panelen verlagen wel uw stroomrekening. Maar de pomp verbruikt de meeste stroom in de winter, en dan leveren de panelen het minst.

Kan ik in één weekend overschakelen? Zelden. Reken op weken tot maanden voor offertes, werken aan radiatoren en elektriciteit, en de installatie. Wacht dus niet tot uw ketel de eerste koude week begeeft.

Wat nu?

1. Schrijf uw verbruik op en neem de foto's.
2. Doe de test Warmtepompklaar.
3. Bel of mail het Energiehuis Limburg (089 77 81 29). Het advies is gratis. Vraag naar uw inkomenscategorie en uw premie.
4. Vraag daarna offertes bij Rescert-installateurs.

Bronnen en disclaimer

Premies, voorwaarden en leningen komen van Mijn VerbouwPremie voor warmtepomp, voor warmtepompboiler, de wijzigingen vanaf 2026 en Mijn VerbouwLening. Het capaciteitstarief komt van de Vlaamse Nutsregulator. Het klaarheidsonderzoek komt van Warmtepompklaar.

Het seizoensrendement komt van de Electrification of Heat-proef (Energy Systems Catapult), Fraunhofer ISE en Test-Aankoop. De waterstofberekening is een eigen berekening op cijfers van de Clean Hydrogen Partnership, de European Hydrogen Backbone, het US Department of Energy, Eunomia voor ECOS en de Wereldbank. Het idee erachter komt van David Cebon (blog uit 2020, versie uit 2022), die zijn rendementen overnam van Bossel (2006). De blog is niet peer-reviewed. De rol van waterstof in de industrie komt van Fluxys. De verklaringen over het gasnet komen van VRT NWS en Solar & Storage Magazine.

Disclaimer: Dit is algemene informatie, geen persoonlijk advies en geen offerte. Premies, btw en tarieven kunnen veranderen. Controleer ze voor u beslist bij het Energiehuis of in de simulator op vlaanderen.be. Stand: 30 oktober 2026.